Natuur Veluwe heeft weinig baat bij lukraak opkopen bedrijven

  

De natuur op de Veluwe heeft weinig baat bij het lukraak opkopen van bedrijven. Stikstofmaatregelen hebben het meeste zin daar waar het natuurprobleem het grootst is. Voor natuur zijn bovendien meer factoren dan alleen stikstof van belang. Bij het opkopen van bedrijven moet gekeken worden naar die bedrijven die het meeste effect hebben op de stikstofgevoelige natuurgebieden. Een slimme gebiedsgerichte aanpak levert met de opkoop van minder bedrijven meer winst op voor de natuur en zorgt voor de grootste daling van stikstofneerslag in de natuur. Dus niet de uitstoot, maar de totale neerslag moet bepalend zijn voor de vraag welke bedrijven je uitkoopt. Dat blijkt uit de eerste resultaten van een onderzoek van Wageningen University & Research.

Onderzoek naar opkoopregeling

Provincie Gelderland heeft WUR gevraagd onderzoek te doen. Daarbij kijken onderzoekers of landelijke stikstofmaatregelen, niet alleen landbouwmaatregelen, meer opleveren als ze gebiedsgericht, ‘slim’, worden ingezet. De landelijke aanpak is nu juist niet gericht op een specifiek natuurgebied als de Veluwe, maar op alle stikstofgevoelige natuur in heel Nederland. Het Kabinet trekt 5 miljard uit om zo te zorgen dat in 2030 op de helft van alle stikstofgevoelige natuurhectares de stikstofnorm niet meer wordt overschreden. Maar ook met deze maatregelen komt er in 2030 nog steeds veel te veel stikstof op de Veluwe terecht. En zolang de natuur op de Veluwe overbelast blijft, heeft dat gevolgen voor de ontwikkelmogelijkheden in het grootste deel van Nederland. Peter Drenth: ‘Dat vraagt dus om een maatwerkaanpak voor de Veluwe. Juist door de centrale ligging van de Veluwe in Nederland heeft het gebied een sleutelrol in de stikstofaanpak. Laten we dus zorgen dat we de beschikbare middelen inzetten om juist hier het vraagstuk aan te pakken. Daar profiteert heel Nederland van’.

Piekbelasters

De onderzoekers hebben zich als eerste stap gericht op één actuele maatregel: de vrijwillige gerichte opkoopregeling voor veehouderijen. Hiervoor is 350 miljoen gereserveerd door het Kabinet. In de analyse zijn 4  scenario’s uitgewerkt waarbij het effect van de opkoop van verschillende piekbelasters is bekeken. Gekeken is naar

  • bedrijven met de hoogste uitstoot,
  • bedrijven met de hoogste piekbelasting binnen Natura2000,
  • bedrijven met de grootste totale belasting op Natura2000 en
  • bedrijven die relatief de grootste bijdragen leveren aan het verminderen van de overschrijding van de stikstofnorm in de natuur.

In de analyse is berekend wat de uitkoop van deze bedrijven oplevert voor stikstofgevoelige natuur in de Gelderse Natura2000-gebieden. Niet alle bedrijven belasten de natuur op dezelfde manier: niet alle natuur is even stikstofgevoelig, de stikstofuitstoot dwarrelt neer op verschillende plekken, De totale invloed van het bedrijf op de natuur bepaalt hoe belastend de stikstofuitstoot is.  

Minder bedrijven, meer stikstofwinst

Het Rijk wil met de vrijwillige landelijke opkoopregeling 1.000 ton ammoniakemissie reduceren. Dat vertaalt zich naar 3.5 miljoen mol stikstofdepositie per jaar. Het Rijk wil daarvoor 200 bedrijven opkopen. De analyse van WUR laat zien dat in Gelderland met het opkopen van 25 tot 75 bedrijven hetzelfde doel al wordt gehaald. Namelijk respectievelijk bijna 3 tot 5.5 miljoen mol stikstofdepositie. Dat kan door bij het opkopen van bedrijven vooral te kijken naar de grootste impact op de natuur. Dit zijn niet per se de bedrijven waar de meeste stikstof uit de stal komt. Die bedrijven moeten dan natuurlijk wel willen meewerken aan de opkoopregeling. Gedeputeerde Peter Drenth: ‘Natuurherstel gaat hand in hand met een krachtig landelijk gebied. Het is duidelijk dat we naar bedrijven moeten kijken met de meeste impact op de natuur. Lukraak bedrijven opkopen levert de natuur weinig op, maar doet wel veel schade aan de agrarische sector, die we juist nodig hebben voor een leefbaar en krachtig platteland’.

Niet alleen opkoop, ook innovatie en verplaatsing

Deze eerste analyse van Wageningen University en Research is onderdeel van een breder onderzoek dat loopt. Provincie Gelderland laat meer maatregelen analyseren, zoals de landelijke beëindigingsregeling veehouderij die begin volgend jaar komt en waarvoor 1 miljard is gereserveerd. Provincie Gelderland zet met eigen maatregelen niet alleen in op opkoop, maar juist ook op innovatie en verplaatsing. Want ook op die manier neemt de stikstofbelasting op de natuur af.

Binnenvaart

De Gelderse aanpak richt zich ook op andere sectoren, zoals de industrie en de binnenvaart. Gelderland pleit voor een versnelde verduurzaming van de binnenvaart. Onderzoek van het Expertise en Innovatie Centrum Binnenvaart (EICB), in opdracht van Provincie Gelderland, laat zien dat door de binnenvaart te verduurzamen er veel stikstofwinst te behalen is. Het kabinet trekt hiervoor nu 79 miljoen uit. Maar met een investering van in totaal 200 miljoen euro kan de helft van de schepen onder Nederlandse vlag redelijk eenvoudig en snel een katalysator krijgen. Daardoor neemt de stikstofbelasting (NOx) per schip met 80-95 % af. Dat vraagt om een extra investering van 121 miljoen. Hiermee kan het rijk het doel voor de beschermde natuur langs de grote rivieren halen. Bovendien heeft deze maatregel ook een positief effect op de Veluwse natuur.

Afspraken Kabinet

Provincie Gelderland wil op basis van deze uitkomsten nu afspraken maken met het Kabinet. Op de Veluwe valt veel winst te behalen met een slim beleid. Dit is niet alleen essentieel voor natuur maar ook voor ondernemen, woningbouw en infraprojecten in Gelderland en om toekomstperspectief te bieden voor de agrarische sector. Maar het is ook van belang voor een groot deel van Nederland dat voor stikstofruimte afhankelijk is van de Veluwe.