Dominicanen: blijheid om vrijheid

 

 

Merengue en bachata

bepalen het levensritme 

 

(Door Dick van der Veen)

 

SANTO DOMINGO – Heupwiegend begeleidt een medewerkster van hotel Sunscape Casa del Mar ons naar een tafeltje. Haar vrienden van de bediening trommelen met het bestek een populaire merengue. Alles swingt en bruist.  Dan de nuchtere noorderling voor wie het begin  van elke nieuwe dag een gewenningsproces is, die in de dag moet groeien., invechten voor sommigen. Muziek zit de bevolking, een mengeling van Spanjaarden en Afrikanen, in het bloed. De geneugten van het Dominicaanse leven maken aan het begin van elke nieuwe dag een zachte landing op de ontbijttafel.  Hoe anders oogde dat eeuwen geleden ten tijde van de oorspronkelijken, de Indianen.  Niet één van de laatste stam, die van de Tainos, heeft de brute verovering overleefd. We moeten het doen met tastbare overblijfselen  als daar zijn rotsschilderingen in grotten van duizenden jaren her.  Vergeten zijn ze allerminst. Ze leven voort in woord en gebaar.

 

Blijheid om vrijheid. De tien miljoen bewoners van het eiland, voornamelijk woonachtig in de hoofdstad Santo Domingo (ruim 3 miljoen) en tweede stad Santiago de los Caballeros (ruim 1 miljoen), hebben zich tot zeven keer toe aan bezetters ontworsteld. Spanje, Frankrijk, Engeland, Colombia, Haiti en de Verenigde Staten vielen binnen.  Zelfs na de ‘definitieve’ onafhankelijkheid in 1865 was het herhaaldelijk hommeles. Met een gemiddeld maandinkomen van een paar honderd Amerikaanse dollars heeft de gemiddelde Dominicaan het niet breed. Laat dat gezegd zijn. Carlos Rafael Batista, Secretaría De Estado de la Repúblicca Dominica en Yvonne Cocco, verbonden aan de Toeristische Dienst van de Dominicaanse Republiek voor de Benelux, doen geen poging om de realiteit in ongebreideld optimisme te laten ondersneeuwen. “We zijn in vergelijking met Cuba en Haïti op de goede weg. Het ecotoerisme wint terrein. Zolang evenwel mensen bij toeristische attracties hun vuile (onder)goed laten liggen is nog veel te doen.”

We bieden troost met de mededeling dat bij ons  vijftig jaar na “Laat niet de eigenaar van ‘t bos voor ‘t aangenaam verpozen, de eigenaar van ‘t bos de schillen en de dozen”  het leeg kieperen van een asbak bij het verkeerslicht geen incident is.

 

Tweestrijd

 

Het is verkiezingstijd. Direct na de landing op het vliegveld van Punta Cana aan de westkust (één van de negen luchthavens) eisen de zittende president Leonel en zijn uitdager Miguel de aandacht op. Een beeld dat ons acht dagen lang blijft achtervolgen. Leonel heeft de afgelopen vier jaar het accent gelegd op scholing en werkgelegenheid. Hij kreeg medio mei een tweede termijn toegeschoven.

Hij zal zich dan kunnen richten op één van de grootste problemen die het land kent: een manco aan elektriciteit.

Hagel en sneeuw in Amsterdam; een kleine tien uur later vallen vijfentwintig graden over ons heen. Direct de onderdompeling in de Dominicaanse sfeer, opgeroepen door een merengueorkest en lieftallige dames die in de voertaal Spaans een hartelijk welkom op de lippen nemen.

De Dominicaanse Republiek bevat tweederde van het eiland Hispaniola ofwel de Grote Antillen. Hier stond de wieg van de Nieuwe Wereld. Christophorus Columbus zette op 5 december 1492 voet aan wal. Op dat moment was het voor de Indianen ‘gewoon’ Quisqeya. (‘moeder van alle aardes.) Hun titanenstrijd tegen de bezetters was een vergeefse. Gebrek aan van alles en vooral het ontbreken van wapens maakte hun verzet kansloos. Columbus heeft de sympathie van vijftig procent van de bevolking. De andere helft leeft mee met de slachtoffers. Toch grote standbeelden, zoals dat in het centrum van de hoofdstad. Standbeelden voor vrijheidsstrijders én  onderdrukkers. Alleen de duiven maken geen verschil als ze hun uitlaat activeren….

 

Verliefd

 

In de Arke OR 341, die naast een select media-gezelschap een drom toeristen naar Punta Cana voert, zitten we naast Gerard. Een zeventiger uit het Brabantse land. “Ze is vijftien jaar geleden plotseling uit beeld verdwenen. Mijn eerste grote liefde. Na een lange schier eindeloze speurtocht heb ik haar teruggevonden. De zenuwen vreten me op.”

De ‘ze’   is een schone Dominicaanse, die met het klimmen van de jaren de elegance heeft behouden., zo constateren we bij het doornemen van een stapel foto’s. Ruim een week later zien we hem opnieuw. Tijdens de terugvlucht. Lichtelijk in de put. “Ik dacht haar met hulp van de Ambassade mee te kunnen nemen. Wilde trouwen. Och man, al dat gehannes. En het leven is hier wel totaal verschillend. Maar ik laat haar niet meer los.”

Voor anderen is dat minder heftig. Die koesteren de elegance van eiland en bewoners om terug te keren.

Inmiddels zijn we veertien uur op- en begint de namiddag in de felle zon. Eerst naar de kathedraal in Higüey die tot drie keer bezocht is daar Paus Johannes Paulus de 2e.  De eilandbewoners zijn voor ruim negentig procent rooms katholiek. Via negentig kilometer nationaal park rijdt de uiterst betrouwbare chauffeur Arturo ons naar het eerste onderkomen: hotel Sunscape Casa del Mar in Bayahibe. Een resort met alles erop en eraan. Na de armoedige dorpjes onderweg heeft hier de luxe het hoogste woord.

Carlos uit zijn passie voor dit eiland met een grootte van anderhalf keer België en liefst 91 bananensoorten. Hij is niet onder invloed als hij stelt de kleine blauw het lekkerst te vinden.

 

 

Saona Island

 

Lichtelijk opwindend is de boottocht naar het eiland Saona. De ‘locals’ varen niet eerder uit voordat de motorboot ‘nokkie’ vol is. We ploffen tussen Engelsen en Fransen neer. De race tussen twee concurrerende schippers bezorgt ons golven water. Het plezier over de strapatsen van vliegende vissen is daar niet minder om. En dan het eiland, waar ooit 700 mensen woonden, een inwonertal dat inmiddels tot 300 is gereduceerd. De oorzaak: wegtrekkende jongelui. Het is opvallend dat de gemiddelde leeftijd van de mensen hier tien jaar hoger ligt dan die op de Grote Antillen. “Veel vis eten, afgewisseld met kokosmelk”, verklapt een oudere vrouw. Prachtig deze hagelwitte stranden, waar we ons een uur lang laten ‘verwennen’ door zandvlooien. Je moet er wat voor over hebben!

‘s Avonds een schitterende Kandela- show in het Grieks/Romeinse theater van Altos de Chavón. Acrobatiek gemengd met verfijnde danstechniek en overgoten met een saus van raffinement. Een lust voor oog en oor. Het vormt het hart van een dorp dat in 1976 in Middeleeuwse stijl werd opgetrokken. Vanaf het hoogste punt een juweel van een uitzicht op de Chavon River.  Ook de Casa de Campo boeit. In de haven van Marina steken de jachten elkaar in schoonheid naar de kroon.

 

Santo Domingo

 

Het duizelt in de hoofdstad. De snelheid waarmee een muzikant in het El Conuco-restaurant zijn partner laat wervelen is imponerend. Het voedsel uit de streek valt  Alles bruist in deze stad. Carlos, kind van deze streek, brengt ons binnen bij sigarenmakers, laat een legioen duiven over ons scheren en vertelt over Indianen die hun bodemschatten aan de Spanjaarden moeten afstaan en daarna hun hun leven. In 1502 werd de laatste Tainos gevangen genomen en op het Saona eiland opgehangen. In de Maravillas Cave zien we muurschilderingen van 1 tot 5 miljoen jaar oud. Aangebracht met houtskool. In 1972 pas ontdekt en sinds vijf jaar voor het publiek opengesteld. Als de fantasie met de mens op de loop gaat tekenen zich in de onderaardse gewelven dierenfiguren af.  Even buiten het Intercontinental Hotel V Centenario staat een monument  dat een eresaluut brengt aan een grote massa krabben. Engelse indringers weerden onaangenaam verrast door het geritsel van deze dieren, keerden om en vielen vervolgens Jamaica binnen. Hier staat de wieg van de Nieuwe Wereld. De ruïne van het klooster der Franciscanen. In het Museo del Jamon hangt de lekkerste ham aan het plafond. Wie wil mag er buiten op het terras van proeven.  We lopen door de Calle las Damas, gesticht door Maria de Toledo, schoondochter van Columbus. De familie kwam nog decennia lang naar het eiland.  Standbeelden voor Juan Pablo Duarte, eerste president van de republiek en Frey Nicolas Ovando, (1451-1511) die duizenden Indianen over de klink joeg. En uiteraard het Columbus Lighthouse met, al is dat niet bewezen, de stoffelijke resten van de grote admiraal

 

Zuidwesten

 

Eenmaal los uit de omarming van de hoofdstad zetten we koers naar het minder bekende zuidwesten. Door het gebied waar de slaven aan land kwamen. Imponerend de duinen  bij Bani. Na een zware aanslag op het uithoudingsvermogen is een fraai uitzicht over zand en zee, gevat in een gouden lijst, de beloning. In Salinas bewonderen we de mannen die met noeste vlijt zout uit de zee schappen. Zwaar duw- en trekwerk over krakkemikkige rails. Zout bestemd voor binnenlands gebruik. Bij de Koning van de Maïs bunkeren van graanproducten. Het lijkt op een moderne versie van Korenslag. Verkoopstertjes aan de weg proberen een graantje mee te pikken: vissen, gedroogd aan een boom, druiven en uiteraard kokosmelk uit een verse noot.  In een dorp voor gehandicapten maken we doofstomme  Maria blij met een gift voor het repareren van haar naaimachine. De tandeloze mond produceert een glimlach die in ons gezicht gebeiteld ligt.  Langs de fraaie stranden Van Paraiso. Steeds weer drie mensen op één bromfiets en steeds weer ook de pamfletten van Leonel en Michael, de beide kemphanen om het pluche.

De wegen zijn redelijk begaanbaar. Zoals die binnendoor naar Pedernales. Genieten van Bahia de las Aguilas (Nationaal park Jaragua). Het is het grootste van in totaal acht nationale parken, de één nog fraaier dan de ander. Na alweer een typische regionale lunch ontvouwt zich een ander park: Sierra de Bahoruco.  Temidden ervan de lodge Casa Bonita. Een goddelijk oord, opgenomen door de natuur, met fraaie rietgestoken bungalows, zwembaden, een prima restaurant en neen wonderschone omgeving. We treffen daar een Nederlands echtpaar, op bezoek bij een pleegmeisje dat trouwt en waarvoor ze jarenlang geld over maakten. De lodge heeft tevens appartementen in de volstrekte wildernis. Geen elektriciteit, geen ‘vanzelfsprekende’ voorzieningen. De tocht er naartoe is een belevenis op zich. Voor mensen die het even helemaal gehad hebben met de zogenaamde beschaafde wereld. De kennismaking met Larimar stenen, uniek in de wereld, zorgt voor een flonkering van hebzucht. Maar ze zijn ook zo mooi….

 

Onvergetelijk

 

Op de laatste dagen schakelen de bezienswaardigheden zich aaneen. Het Enriquillo Lake , het restant van een 2,5 kilometer lang kanaal dat de Baai van Neiba met die van Port au Prince in Haïti verbond, melkwitte stranden met water in diverse kleuren blauw en groen, de Caraïibische zee die heel geleidelijk afloopt, de bruinrode aarde waaruit men bauxiet wint, een standbeeld voor Enriquillo met de tekst “Es de las Entrañas  la Sierra del Bahoruca dio el primer Grito de Libertad de todo el continente”(beroemde vrijheidsstrijder),  ruim vijftig soorten orchideeën op de grens met Haïti, een indrukwekkende boottocht naar het eiland Isla Cabritos,  Amerikaanse krokodillen, 106 soorten cactussen zoals de Cayuco, flamingo’s, Iguana’s, reuze hagedissen, die je bijna kunt aaien, het verkeer dat kringelt in een razend verweer.  De fraaie hotels Hodelpa Centro Plaza en Barceló Premium.

Aanbevelenswaardig ook de Damajagua Watervallen. Liefst 27 serie geschakeld. Je moet er wel wat voor doen.  Een wanderltocht van een half uur waarbij je zeker tien keer door een rivier loopt. Aan het begin ervan ontvangt de bezoeker pasklare waterschoenen. De sprong van een rots in het koele water is slechts aan durfals voorbehouden.

Inmiddels hebben we de lange oversteek naar de Atlantische kust gemaakt.  In Santiago de los Caballeros verwonderen we ons over verkeerslichten met een ruim bemeten teller ernaast: 40 seconden rood, 40 seconden groen. Het centrum van de sigarenindustrie Een stad die door de Spanjaarden plat werd gebrand en zich heroprichtte.  Het Monument voor de Helden van de Restauratie kun je onmogelijk over de kop zien. Vooral bij avond, als het verlicht is, geeft het witte gebouw een signaal van welkom af aan iedereen die het goed meent met stad en land.  Het museum van de Dominicaanse Cultuur, naar Puerto Plata met de grootste verzameling Victoriaanse huizen  en het nationale park ‘La Isabella’,  dat de stichting van de eerste stad in de Nieuwe Wereld openbaart.

Tenslotte  Cabarete, waar we een heerlijke lange nacht aan het strand doorbrengen Een dynamisch uitgaanscentrum, eldorado voor de uitgaande jeugd. Het strand werd  werd twere jaar geleden belangrijk uitgebreid. “Kite Beach”, zoals de bijnaam luidt, is ideaal voor plankzeilers. Slechts 20 minuten van  het Gregorio Luperon International Airport. Kort voordat Yvionne met ons terugkeert naar Europa kijkt ze nog één keer met een weemoedige blik naar het strak blauwe zwerk. Pas in december keert ze voor even terug. Het jaargetijde maakt niet uit, want in de Dominicaanse Republiek is het een jaar lang zomer.

 

KADER

 

Het weer en ingetogenheid

 

Yvonne Cocco Jimenez valt vier jaar geleden vanuit de lucht in Brussel neer. En wat valt haar op? “Het weer en de ingetogenheid”, zegt ze zonder een seconde van aarzeling. Nu, zoveel jaren later, weet ze ook waarom ze in haar werkgebied (Benelux) een pré voor Nederland heeft.  “Meer open en vriendelijke, vooral vlottere mensen.” Ze prijst zich gelukkig dat na Spanje, Frankrijk en Duitsland Nederland een opkomende markt is. “Vorig jaar een plus van 17 procent; ,dit jaar hopen we die lijn door te trekken.”

Ze legt geduldig uit waarom de presidentsverkiezingen in mei zo belangrijk waren. “Een nieuwe man benoemt zijn eigen mensen. Dan is het voor de aanhang van de oude president inpakken en wegwezen.’ Een systeem dat wurgend is voor opgedane kennis en ervaring.

Carlos  heeft een rotsvast vertrouwen in het ecotoerisme.  “Nog 40 procent van het land moet in cultuur gebracht. De opkomst van Milieupolitie is een stap in de goede richting.”  Proeven met alternatieve energie, vooral zonnepanelen, hebben volgens hem zin. “Naast het probleem van een manco aan elektriciteit hebben we ook te maken met sterk stijgende prijzen voor brandstof”. Dat wij het hier met het kwartje van Kok een veelvoud betalen doet hij beleefd af met “Tsjonge”, maar dan op z’n Spaans. President Leonel laat overal kleine dorpjes bouwen. Legt het zwaartepunt op scholing.

 

Informatie: 

 

Toeristische Dienst van de Dominicaanse Republiek

Avenue Louise

1050 België

t.a.v. Patrick

 

www.godominicanrepublic.com