Grensoverschrijdend genoegen aan de Hamaland-route

 

(Door Dick van der Veen)

 

De mensen in de Euregio hebben veel gemeenschappelijk.  Neergelegd door de Chamaven, een Germaanse stam, onderdeel van het machtige Karolingische Rijk. De donkere jaren van de vorige eeuw zorgen voor een cesuur: uit elkaar gerukte gelijkwaardigheid, gesmokkelde haatgevoelens. Ze zijn gesleten. Het gevoel van verbondenheid drijft relatief snel boven.  Stilaan een halve eeuw onderhouden Achterhoek en Twente, de eraan gelieerde provincies en aan Duitse kant het Munsterland e.V plus  Kreis Borken een grensoverschrijdende samenwerking. Het land van de Chamaven heet Hamaland. De ANWB en de Duitse tegenhanger ADAC Westfalen, ontwikkelden de Hamaland-route. Een autorit van 253 kilometer die de afgelopen 40 jaar is bijgekleurd tot een themaroute van niveau.  Opvallende zeskantige bordjes voeren automobilisten over rustige hoofd- en landwegen. Grote informatiepanelen verwijzen naar een schat aan bezienswaardigheden. De route is naar believen in te korten of op te delen in etappes. Camperaars hebben een streepje voor. Die kunnen met aangehaakte fiets of als ze dat willen inline-skates het parklandschap inglijden dan wel de benenwagen benutten om de aantrekkelijke stadjes en dorpen te verkennen. Grote informatiepanelen geven de highlights aan. Een belevenisroute waarbij de volger zich bij vlagen teruggezet voelt in de tijd. Vanuit de 21ste eeuw zo maar in de tijd van de Chamaven, die her en der hun sporen hebben achter gelaten.

Anja Hehmann en Liesbeth Klerken van het  Grensoverschrijdend Projectbureau voor Toerisme nemen het journaille bij de hand voor een ontdekkingstocht die zich laat lezen als ‘ Grensbelevenis’.  Een cultuurhistorische zoektocht naar de overeenkomsten en de verschillen. Verrassende wijngaarden in de Achterhoek, waterburchten van het Munsterland en het  uitbundige Twentse groen.  De aftrap is in Haaksbergen. Daar vallen de Duitse collega’s voor onze stamppot en  ervaren ze een rijke keuze aan pannenkoek als  een ode aan de huig. Op weg naar de Watermolen trakteert een lokale gids op anekdotes waarbij hij wil laten geloven dat de boeren-van-toen er van overtuigd waren dat  stenen uit de aarde groeiden. Hij dicht hazelnoten bevelskracht toe en hagedoornstruiken vruchtbaarheid. Daarom staan er veel  in de tuin van de pastorie waar de huishoudster van de pastoor ze liefdevol verzorgt.

Het Lankheet

Te voet naar Het Lankheet. Een uniek historisch  waterpark, 500 hectare groot, genoemd al in 1188. Hier op de grens van Gelderland en Overijssel, zoekt men onder leiding van Universiteit Wageningen naar oplossingen voor berging en zuivering van oppervlaktewater enerzijds en herstel van natuurwaarden anderzijds. Dat gebeurt met inzet van riet als alternatief voor fossiele brandstof. Ene Van Heek uit Duitslands legt de basis ervoor. De man is onlosmakelijk verbonden aan de textielindustrie. Rietfilters verschonen het beekwater in zoverre dat metaaldeeltjes achter blijven. Een beproefde methode om uit oude gewassen –  vooral riet-  groene energie te peuren.  Het gezuiverde ecologische water verdeelt zich over het  gelijknamige landgoed.

De dames betreuren hun hoge hakjes waarmee ze zich moeizaam door het moerasgebied ploegen. Vinden het prima dat iemand met een kop vol verstand uitlegt hoe je zonder bril vanuit Wageningen in de put kan kijken of het water op het juiste peil staat, maar willen niets liever dan de organisatie op de fraai gestileerde hakjes nemen. Of die-van-Heek aan een van zijn hemden opknopen voor zoveel ongerief.  Wij laten ons winnen voor de zeldzaamheid van een verwevingslandschap met een hoge biodiversiteit door de combinatie van bossen, weiden, veentjes, wallen, heggen en beekjes dat Het Lankheet is gedoopt. Nu de landbouw door de overheid is gesmoord met een kluit modder in de keel in de vorm van milieuregels,moet het landgoed  een afslag maken. Toegevoegde waterzuivering, waterberging en winning van energie uit biomassa dus. Sinds de winter van 1999-2000 zijn de historische vloeiweiden in gebruik. Geen kinderachtige move. Het grijpt terug naar de 10e eeuw  als het bevloeien van hooilanden om de grasgroei te stimuleren de status van reguliere landbouwtechniek bereikt. De opkomst van de kunstmest is eeuwen later voor de traditionelen strontvervelend. De mensen met het grote verstand zoeken uit of waterberging ecologisch en economisch te combineren valt  met bestrijding van verdroging en natuurontwikkeling. Onderzoekers van Plant Research International volgen het vijfjarige experiment met argusogen. Het kan een oplossing bieden voor mondiale waterbeheersing. In de zogenaamde broekbossen test men uit welke bomen het best bestand zijn tegen het toekomstig klimaat. Binnen in het bezoekerscentrum krijgt de bezoeker aan de hand van informatiepanelen, kaarten en foto’s een indruk van wat hier speelt.

Rondleidingen vinden plaats op elke eerste zaterdag van de maand, aanvang 10.00 uur.

Afspraak via Historische Kring Haaksbergen. Telefoon 053-5742374.

Voor verdere informatie zie de site www.waterparkhetlankheet.nl  of info@hetlankheet.nl 

Berkelzomp

Van Haakbergen naar Eibergen . Daar waagt een jonge ondernemer het om een veelzijdige speel- en belevingsaccommodatie in de markt te zetten. Hof van Eckberge presenteert op 25.000 m2 binnen- en buitenspeelplezier met als thema Nuovo Mundo: de Nieuwe Wereld onder de eikenbomen. Een park voor junioren en senioren waarin de 400 m2 grote lasergame-jungle, verdeeld over twee verdiepingen, het spannendste element  is. Mensen met een beperking en zij die minder mobiel zijn, krijgen een vaste schietpositie toegewezen zodat niemand overschiet. Snoezelen doe je in een zintuigprikkelende ruimte.

Hof van Eckberge

Lintveldseweg 1a

7151 NK Eibergen

Telefoon  0545 – 461100

www.hofvaneckberge.nl  info@hofvaneckberge.nl

Met speels genoegen gaan we scheep in een berkelzomp. Een nagebouwde houten boot, aangedreven door een elektromotor. Start en finish bij de Mallumse watermolen. Plek voor maximaal 20 personen op de Snippe. De kapitein geeft verhelderende informatie bij al het fraais wat het Berkellandschap ons voorschotelt. Het schutten van de sluis onderga ja als een lichte sensatie. De aanwezigheid van een enkele ijsvogel  doet dat ook. Voor kinderen vinden speciale tochten plaats in de sfeer van de piraterie. Moonlight-avonden bezorgen zomeravonden iets extra’s. In lente, zomer en herfst stapt een natuurgids aan boord om zijn kennis met je te delen.

Informatie: De Kruidenhof

Mallumse Molenweg 39

7152 AT Eibergen

 Wijngoed

Het voelt in eerste instantie of je bij de neus genomen wordt: een bezoek aan wijngoed Schepershof in Groenlo. De realiteit is verrassend echt. Tien Achterhoekers met pit tarten de stelling dat in dit koude kikkerland niets met  wijnbouw is te beginnen. En al helemaal niet in een Achterhoek er van.  Frans en Sylvia geven stuur aan het initiatief. “We hebben kennis ingehuurd van Markus Reinier uit Duitsland. Hij wijst ons de weg druivensoorten zo te kruisen dat er een variant bestaat die beter tegen de kouds en de vochtigheid bestand  is en ondanks een gebrek aan zon toch een acceptabele druif oplevert.  De druiven verwekt men in een kelder in Winterswijk. Jaarlijkse productie tussen de 30.000 en 60.000 liter per jaar. We hebben onze producten namen uit de streek gegeven: Goedgaon, Weerkommen en Uutblaozen “. Dat het niet zo maar een hol geslagen probeersel is bewijzen onze Duitse collega’smet hun instemmende knik na een slok van de rode- en de witte wijnen.

Frans en Sylvia Sonderen

Slatmansweg 6a

7141 LD Groenlo

Telefoon 0544 – 464246 of 06-51 17 87 85

www.schepershof.nl  of info@schepershof.nl

De proeverij brengt ons in een jolige stemming,. De drempel om op de eletroscooter te stappen valt weg. Wat volgt is een ontspannen tocht door Winterswijk en omgeving. De onderbreking voor koffie en koeken is doordacht.

GoodScoot BV

Meddosestraat 8

7101 CV Winterswijktelefoon 0543-521517

info@scopein.nl  www.goodscoot.info

Stadtlohn

Hier maakt  ……. Indruk. Hij borduurt in z’n eentje voort op een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog. “Ik had geen vrede met het feit dat foutieve stadelingen na de oorlog doen of hun neus bloedt en op  belangrijke posten terecht kwamen. Het kostte veel tijd om het echte verhaal boven tafel te krijgen. Daarbij heb ik niets en niemand gespaard. Enkele van de meest fervente nazi’s wensten me door de telefoon de verschrikkelijkste dingen toe. Ik deed ze de aanbieding om eventuele fouten met bewijzen te staven.  De eerste reactie moet nog komen”.

De geinteresseerden in de groep brengt hij een dag later zijn boek ‘Nie wieder Hakenkreuzen in Stadtlohn.’  Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de stad voor 90 procent plat gebombardeerd.

Te danken aan de nationaal socialisten die blind waren voor de fatale afloop en een zogenaamde Wetsfalenwall oprichtten. De Engelsen verklaarden de plek tot vesting ‘Veronica’en maakten er korte metten mee. Slechts een viertal huizen en deel van de kerk blijft overeind. Na 20 jaar ontdekt men een aantal kostbaarheden die uit de kerk verdwenen. Onder andere een  handgeschreven koraal – en  misboek uit de 15e eeuw in perkament uitgevoerd.

We doen de plaats groot onrecht als we voorbij gaan aan de vele bekoorlijkheden. Bernhard Oepping neemt ons mee op een tocht die traditioneel begint bij de Marktbrunnen, de plek waar ook de nachtwachten uit het verleden hun taak oppakten. Met hellebaard, lantaarn, muts en vuurkorf zwerven we uit naar de Pfarrkirche St.Otger.  Op de Hilgenberg de Wallfahrtskirche waaruit in 1886 een Mariabeeld wordt  gestolen waaraan men helende kracht toedicht. De diefstal is nooit opgehelderd. In de Burggarten zijn resten te zien van de stamburcht van de heren van Lohn. Ze dateren uit de 16e eeuw.

Bezienswaardig zonder meer is de 250 jaar oude pottenbakkerij van de familie Erning. De oven is gemaakt van een afvalproduct van ruimteschip. Deze maakt het mogelijk om een proces dat voorheen 4 tot 5 dagen duurde tot anderhalve dag te bekorten. Hoewel de helft van de productie bestaat uit inmaakpotten zorgen creatieve handen daarnaast voor fraai versierd aardewerk in allerlei vormen. Niet één stuk hetzelfde. De techniek die ‘Blauwen’ heet staat voor het inkleuren. Na het zogenaamde ‘Ritzen’ gaan de kruiken of potten enkele dagen gedroogd en ver volgens gekleurd. Pas op het open vuur met toevoeging van glaszuur op zoutbasis ontstaat de uiteindelijke vorm.

Daardoor krijgt het product  extra weerstand en stevigheid, wasecht en loodvrij. Op bestelling maken de vaklui hier oven-, muur- en vloertegels met inschrift. Alles wat hier mogelijk is vult drie verdiepingen.

Topferei B.Erning-Sohne

Erning-soehne@t-online.de en www.toepferei-erning.de

SMS-StadtMarketing

Stadtlohn e.V.

Dufkasmpstrasse 11

48703 Stadtlohn

Telefoon 0049 2563 87860

info@stadtmarketing-stadtlohn.de www.stadtmarketing-stsdtlohn.de

Museum

Wie belangstelling heeft voor de cultuurgeschiedenis van de Chamaven kan zijn/haar hart ophalen in het Hamalandmuseum  Borken in Vreden. Annette Menke is altijd bereid om haar gasten inzicht te geven in de handel en wandel van de voorouders. Ze bedient zich daasrbij van ruim 10.000 voorwerpen die spreken voor het verleden van de regio.  Voor de politiek, natuur, handwerk en vroege industrie . De voornaamste voorwerpen komen uit kerkelijk bezit. V\Bijzonder is de ‘Sixtus Kasel’, een relikwie dat is gemaakt van stof die al in de 67e eeuw in Persie bekend was. Aansluitend  een nagebouwde agrarische nederzetting. Volwassenen en kinderen kunnen zich actief een idee vormen van de wijze waarop de mensen toen leefden. De tijd van bier en brood. Daar hoort hop bij, dat tegenwoordig zowel in de geneeskunde als in de voedingsindustrie een rol speelt.

Hamaland-Museum

Butenwall 4

48691 Vreden

Telefoon 0049-25 64 39 18 0

Hamaland-museum@kreis-borken.de en www.hasmaland-museum.de

In Velen pakken we de fiets om naar Ramsdorf te trappen. Magadalenas Heinze gaat ons voor en showt het Waterslot, een romantische burcht, waarvan de fundamenten uit de 14e eeuw stammen. Pfarrkifrche, Orangerie en het aangrenzende park bekoren. We rijden door dorpen als Knuverdarp, namen die in Nederland deze naam aannemen in carnavalstijd. Dan heet Epe op de Veluwe Pompersdarp en Barneveld Tokkio. Hier gaat het om het eggie hetgeen bewijzen zijn van een gemeenschappelijk doorleefd verleden. Hexe Hovermann geeft uitleg over de traditionele wijze waarop hier landbouw plaats vindt, gemengd met een flinke scheut vooruitgang. In de eeuwen oude bakkerij ‘’ Mensing’ geurt de koffie. Veelsoortig gebak, vers uit de oven, moet de weggetrapte calorieën aanvullen. Dat het er zoveel zijn dat we er tien van deze ritten mee kunnen compenseren vergeten we gemakshalve. De bakker laat zien hoe ambachtelijk speculaas werd gebakken. Met een Velener Olli, een lokale likeur met een alcoholpercentage van 25 op zak, kunnen we elk soort ongerief deze dag pareren.

Tourist-info@velen.de en www.velen.de

Voor waterslot: info@sportschlossvelen.de en www.sportschlossvelen.de  

Klokkenmuseum

Op naar Gemen, waar burchtheer Herbert Helkling persoonlijk rond leidt die alles weet over de imposante Marienkirche (1705) die ooit promoveerde van kapel naar kloosterkerk Liefkozend spreekt men over de parel van barokke bouwkiunst in Noord Duitsland. Tot der bijzonderheden behoort een orgel met 13 registers en 559 pijpen, dat een heerlijk zuivere klank uitademt.  De luidklokken laten zich met de hand bedienen. Het waterslot Gemen staat op een eiland. De oudste delen van hetb slot dateren van 950. Daarna vonden diverse uitbreidingen plaats zoaslds en toren met vier verdiepingen. In het duister tekent het slot zich af als een glanzend juweel. In 1411 werd aan paleisje van drie verdiepingen toegevoegd. Tegenwoordig is het een opleidingsinstituut van het bisdom Munster.

Op een steenworp afstand staat het klokkenmuseum Gescher. Het klokkengieten door de eeuwen heen is manifest gemaakt. Door toevoeging van andere materialen en het gebruik van geavanceerde techniek verbetert het geluid keer op keer. Bezoekers mogen het zelf uitproberen. Gedreven gidsen vertellen over het gebruik in scholen, fabrieken en op schepen plus de functionaliteit. Het combineren van klanken tot iets aangenaam melodieus’ is meer dan een bijkomstigheid.  De op een na grootste klok ter wereld, gemaakt door een Nederlander, is een pronkstuk. De beste klokkenmakers komen overigens uit ons land. Daarvan zijn er vijf in de wereld, waarvan twee uit  ons land.

Klokkenmuseum: www.gescher.de

Zwillbrocker Veen

 

Op de terugreis naar Haaksbergen steken we aan bij het Zwillbrocker Venn. Hermann Josef Vliening van het Biologisch Station geeft waardevolle informatie. Het veengebied aan weerszijden van de grens maakt deel uit van de Flamingo-route. Een gebied, 450 km lang, dat de voormalige Westmunsterklandroute met met het moerasgebied in de grensstreek verbindt.  Vabnaf een plastform heb je een prima uitzicht op de grootste flamingo-kolonie in Noofrd Europa. Aan beide kanten van de grens wijzen groene bordjes de weg. De flamingo’s verblijven nornmaliter van maart tot augustus. Dit jaar vormt daarop een uitzondering. Vossen hebben het eerste broedsel vernietigd. Er is een tweede broedsel. De jonge flamingo’s worden geringd om de wetenschap aan inlichtingen te helpen. De fraai gekleurde vogels blijven het gebied trouw en keren jaarlijks terug. Met een bezichtiging van de fraaie barokke kerk, een juweel van het Munsterland, sluiten we de ontdekkingstocht af om vol impressies in Haaksbergen de auto in te stappen.

 

Grensoverschrijdend Projectbureau voor Toerisme

Stichting Euregio Cross Border Consultancy (ECC)

Postbus 6008

7503 GA Enschede

Telefoon 053-4605153

e.mail: toerisme@euregio.nl