Genieten van cultureel erfgoed in zon gestoofd Naxos

 

(Door Dick van der Veen)

NAXOS – Op een strandbed bij de ondergaande zon laten we de culturele schatten die deze dag voor ons zijn bloot gelegd over het netvlies marcheren. In een schemerdroom is de ovfergang naar de oudheid snel gemaakt. Op Naxos, in het hart van de Cycladen, is in sommige opzichten geen sprake van een cesuur. Het eiland kent vanaf het Neolithicum (4.000-3.200 voor Christus) een doorlopende beschaving. Wel hebben diverse veroveraars hun inbreng. De trots-van-toen is ongebroken in de Euro-crisis. “We doen het op onze manier met of zonder de euro, waqt jullie er ook van denken”. Dat eigengereide mag niet worden verward met anti-gevoelens richting de bezoeker. Kom op zeg, gastvrijheid schrijven ze met een kapitaal.

De Regional Auithoriy of the South Aegean zet Dimitris  Paschaldis, geboren Athener, in om onsde archeologische en culinaire hoogstandjes van Naxos en Paros  voor te schotelen. De Cycladen bestaan uit 220 eilanden,m waarvan er 24 zijn bewoond. Totaal 8.000 km² zeeoppervlak,  hoofdstad Emoupoli op het eiland Syros. De eilandengroep heeft circa 115.000 inwoners waarvan iets meer dan 20.000 op Naxos wonen. De inviterende partij bekommert zich om 39 ervan, met inbegrip van die op de Dodekanesos. (zie voor Paros de reportage elders op onze site). Naxos is het grootste eiland van de Cycladen. De weg er naartoe gaat over water. Vliegen op Athene, per trein/bus (lijn 62 vanaf de luchthaven) naar de haven van Piraeus en vandaar scheep op één van de boten als de Blue Star die de voornaamste eilanden aan doet. Aan boord is het comfortabel. Je kunt ook je (toe)vlucht nemen tot de kleine vliegvelden van Mikonos en Santorini en vandaar de boot pakken. De eilanden van de Cycladen zijn  in de 4e eeuw voor Christus gestandaardiseerd waarbij het eigene niet is opgeofferd. Hat gaat voornamelijk om de taal, munteenheid en dat soort zaken. Waarbij Naxos zich door de eeuwen heen profileert door de aanbidding van Dionysus en aan specifieke likeuren en kazen. Wacht even. We zien de opgeheven vinger van oppergod Zeus. Gekidnapt door Kreta en naar Naxos gebracht.  Daar in de kelder van KA groeide hij op. Ook zoon Apollo, god van licht en muziek, maakt deel uit van de mythe en de eraan gekoppelde verering. Via diens zoon Naxos en schoondochter Akalis, dochter van Minos, lopen de banden naar nu. De oorspornkelijke naam van het eiland was Stroggyli. Via Dia kwam de huidige naam van het eilkand tot stand. Homerus liet er sporen na. De Byzantijnse invloed heeft door alle opeenvolgende twisten en oorlogen geen bluts opgelopen. Ze manifesteert zich in zo menig opzicht. Die invloed eindigde niet met de val van Constantinobel in 1204 noch met de nederlaag van de Cycladen in 1207 tegen de Venetianen. Beter is het te spreken over een verfijning en verrijking van de cultuur. Ons rest een brede schakering aan mythen, monumenten, tradities en cultures. Beroemd zijn de Cycladische beeldjes. De archaïsche tempel van Demeter in Giroulas (Sagri) is Grieks uniek. Vrijwel geheel uit marmer opgetrokken en van 530 voor Christus. Uitgraving, restauratie en verfraaiing leidden in 2004 tot de hoogste onderscheiding  door Europa Nostra, de instelling die zich sterk maakt voor het bewaren van het cultureel erfgoed. Elders in deze reportage meer over de architectuur, cultuur en het ambachtelijke dat op een ontdekkingsreis door het bergachtige midden nauwelijks in originaliteit blijkt

Landbouw

In tegenstelling tot Paros, dat het voor zo’n 80 procent van toerisme moet hebben, vormt de landbouw voor driekwart van de bevolking van Naxos de voornaamste bron van inkomsten.

Het belang van de landbouw en delicatessen valt niet te overschatten. Daartoe behoren vele van de ruim 200 soorten vis. Zonder meer ook de graviera of gruere (kaas), de escargot-=garlic pasta,  pentarates potatoes (aardappels door Nederlanders neergeplant), kydonopasta enzovoort. Kaassoorten zijn  ximotyro, myzithra,  kefalotyri Die hebben de veranderingen het hoofd geboden.  Speciale gerechten zijn  ook de  pumpkin pasticcio, de pentarates potatoies  rodto (vlees in tomatensaus, kakavia (vissoep)omelet met sperziebonen. Het gebruik van de bladeren van citroenen en citrusvruchten werd in 1896 opgepakt door  Grogorios M. Valindras, de man die daarmee  drie likeuren wereld bezorgde.

Amaril

 Het idioom van Naxos  kan niet heen om het blauwgrauw en bruine gesteente dat we kennen als Amaril. Het bewijst in poedervorm dat glans bezorgt aan metalen glas, edelgesteenten , via slijpen of polijsten of bijvoorbeeld op  katoen via  amarillijm. Het gesteente bevindt zich in het noordelijk deel   van het eiland tuyssen Apiranthos en Koro. De periode 1625-1700 was booming. In 1987 volgde de stopzetting van de afgraving door de uitvinding van synthetische amaril. Er is nog een voorrraad van 1 miljoen ton. Recent verscheept men 80.000 ton op jaarbasis naar Frankrijk. Marmer van Naxos en Paros is van een excellente kwaliteit. De rotsformaties beschermen de eilanden tegen aardbevingen.

Tot het eigene van het eiland behoren volksdansen als bitzileidistikos, balos en vlacha. Heerlijk om er naar te kijken aan een van de stranden die zich over een oppervlakte van 17 kilometer uitstrekken. De totale lengte van de kust is 91 kilometer.  Wie een vakantie plant kan het best de 23ste juni erin opnemen. Dan vindt de Kidonas plaats en dat is een feest wat je meegemaakt moet hebben als je de gevoelens van de eilanders wilt begrijpen.

 

Cultuurschatten

Je kunt uiteraard genieten van de stranden, de culinaire geneugten, de verrukkelijke staaltjes natuur met inspirerende vergezichten, de sportieve mogelijkheden op het azuurblauwe water, een route langs de cultuurschatten is een must.  Een die af en toe strand bij ambachtelijke bezigheden die zo uit de oudheid lijken te zijn weggeglipt.

We beginnen de culturele avonturentrip  in de hoofdstad Chora. Eigenlijk één ononderbroken route van de haven tot aan de berg KA.

Dominant is het kasteel uit 1207. Van de 12 torens die oorspronkelijk in het zwerk prikten is er slechts één over gebleven. Op de top bevindt zich de katholieke kerk enb het paleis dat de Venetiaanse hertog Marcos Sonoudos er liet bouwen.

Het Byzantijns museum is gevestigd in de toren van het kasteel. Daarin woonde geruime tijd de Crispy-dynastie, de laatste heersers van het hertogdom Naxos.

De Orthodoxe kathedraal (1780) onderscheidt zich door overvloedige marmeren decoraties. De  granieten pilaren komen van de ruines van Delos. Het verdient aanbeveling om een uitstapje naar dit eiland te maken.

Het Archeologisch museum is ondergronds. Daar isd een schat aan voorwertpen die zijn opgegraven in 1980. Ze voeren terug naar het  Mycenaeanse tijdperk (1300-1100 voor Christus)

Tijd om de stad te verlaten op weg naar de andere cultuurschatten.

In IRIA hebben we de plaats te pakken die is te beschouwen als verering  sinds 154we euw v.Christus bakermat van de Griekse architectuur. Verering voor Dionysus speelt sinds de 14e eeuw voor Christus. Later gevolgd door verering van Saint George.

 Het volgende4 doel is de Bazeos Toren, gebouwd rond  1600.Vasnaf dat tijdperk tot in nde 19e eeuw een  klooster. In haden van de Bazeos familie die het mo9numkent heden ten dage nog beheert.

Dan Chalki. Nu de zetel van de gemeente Drymalia. Het was het handelscerntrum vanhet eiland. Het onderscheift zich door neoklsssieke gebouwen. Tijdens een  wandeling door de stad ontwaar je  16e en 18e eeuwse torens  en belangrijke Byzantijnsde monumenten  zoals 9e eeuwse kerk van Panaghia Orotothronos, voorzienvan schitterende fresco’s.  Er is een eeuwenoude distilleerderij waar originele Citroenlikeur  van het eiland wordt gemaakt.

Panaghis Drosiani  is een monumentale kerk dichtbij het dorp Mon. Een vroeg zesde  eeuws godshuis met een dom.  De muren zijn gedecoreerd met schilderijen uit diverse periodes. De 13e en 14e eeuwse lagen zijn verwijderd en  de schildeirngen ondergebracht in het Byzantijns Museum in Athene. De kerk was ooit  schip van een klooster.

St,George Diasortis bevindt zich in de olijven  bosschages van Tragaia, dichtbij Chalki daar waar het pad begint dat naar de kerk leidt (10-15 minuten lopen) De muren zijn goeddeels  bedekt met11e Byzantijnse schilderingen uit de elfde eeuw.

Apeiranthos in het hart  van Naxos is  gebouwd in de vorm van een amfitheater. Het staat aan de voet van Mount Fanari, is met grove klinkers bestraat en is uitgerust met  Venetiaanse torens. De huizen zijn voorzien van  bijzondere architectonische details. In het plaatsje smalle pleinen en pittoreske koffiehuizen. Het pronkt met een eeuwenoude traditie op hret  vlak van weven en handwerk. Hier valt te genieten van belangrijke verzamelingen die recht doen aan architectuur, geologie, folklore en nationale geschiedenis.

 

Emery Industrial Park

Amaril is sinds eeuwen her een mineraal waarmee Naxos uitblinkt. Van 1900 tot 1945 was het een belangrijk export product.  Ooit de derde  bron van inkomsten in de Hellenistische   staat. De uitvinding van een alternatief maakt dat de export via de kabel naar  de haven van Moutsouna  op z’n retour is. Het Industrial Park is een eerbetoon aan het amaril.

Inlichtingen:

 Grieks Verkeersbureau Amsterdam

 Blue Star Ferries

www.bluestarferries.com

Telefoon: 0030 210 8919 800